Fiillerin, fiilimsilerin, sıfatların ve kendi gibi zarf olan sözcüklerin anlamlarını çeşitli yönlerden belirleyen sözcüklere zarf(belirteç) denir.

1)    DURUM ( NİTELEME ) ZARFLARI

• Konuyu açık anlatmalısın.
• Güzel giyinmeyi seviyor.

      Fiilleri ve fiilimsilerin durum ( nitelik ) bakımından belirleyen zarflardır. Fiile ve fiilimsiye ‘’ nasıl ‘’ sorusu sorularak bulunur.

UYARI:  

• Belki size gelirim. ( belki olasılık bildiren durum zarfı)
• İşte konuşuyor. ( işte gösterme bildiren durum zarfı)
• ”Eğer, şayet” sözcükleri koşul bildiren durum zarfıdır.
• “Mutlaka, asla, elbet, hiç, şüphesiz” gibi kesinlik bildiren sözcükler de durum zarfıdır.
• “Yine, gene, tekrar, evet, hayır” gibi sözcükler çeşitli anlam ayrıntılarıyla durum zarfı olabilir. 

2)    ZAMAN ZARFLARI

• Zil şimdi çalacak.
• Erken kalkıp, geç yattım.

      Fiil ve fiilimsilerin anlamlarını zaman yönünden belirleyen zarflardır. Fiile ve fiilimsiye sorulan “ne zaman” sorusuyla bulunur.

UYARI:

• Öğleden önce derse girdik.
• Sabaha kadar uyumadık.

      Adlar, ad ve sıfat tamlamaları edatlarla öbekleşerek zaman zarfı oluşturabilir.

3)    YER-YÖN ZARFLARI

• Öğrenciler içeri girdiler.
• Yukarı çıkıp yattı.

      Fiil ve fiilimsilerin anlamlarını yer-yön anlamıyla belirleyen zarflardır. Başlıcaları şunlardır: içeri, dışarı, aşağı, ileri, geri, yukarı…  Fiile, fiilimsiye sorulan “nereye” sorusuyla bulunur.

UYARI:

• Çarşıya doğru gittiler. (“-e doğru”, “-e karşı” edatları adlarla öbekleşerek yer-yön zarfı oluşturabilirler.

UYARI:

• Aşağı indi. (zarf)
• Aşağıya indi. (ad)
• Aşağı kata indi. (sıfat)

      Yer – yön zarfları; durum eklerinden birini alırsa ad, kendinden sonra gelen bir adı nitelerse sıfat olur.

4)    AZLIK-ÇOKLUK [(MİKTAR), (NİCELİK)] ZARFLARI

• Derslerine çok çalıştı.    (Fiilin anlamını miktar bakımından belirler.)
• Derslerine çok çalışması gerekir. (Fiilimsinin anlamını miktar yönünden belirler.)
• Çok güzel bir elbise almış. (Sıfatın anlamını miktar yönünden belirler.)
• Çok güzel okudun. ( zarfın anlamını miktar yönünden belirler.)     

      Fiilleri, fiilimsileri, sıfatları ve kendi gibi zarf olan sözcükleri nicelik bakımından belirleyen zarflardır. “ne kadar” sorusuyla bulunur. 

UYARI:

• iki nicelik zarfı bir arada kullanılır. Bunlar: pek çok, daha çok, çok fazla, pek fazla, en fazla, en çok, en az, daha az…

UYARI:

      Adlar, zamirler, ad ve sıfat tamlamaları “ kadar “ edatıyla öbekleşerek nicelik zarfı olabilir.

• Sizin kadar kitap okudum. (Zamirle öbekleşti.)
• Dünya kadar iş yapar. ( Adla öbekleşti.)
• Üç kilo kadar elma al. (Sıfat tamlamasıyla öbekleşti.)
• Yolun yarısı kadar yürüdüler. (Ad tamlamasıyla öbekleşti.)

UYARI:

• “Daha” sözcüğü henüz anlamında kullanılırsa zaman zarfı olur.
• Yollar daha gidilmedi. (Henüz anlamında kullanıldığından zaman zarfıdır.)

5)    SORU ZARFLARI

• Okula nasıl gelecekler?
• Tatile ne zaman gideceksin?
• Burada ne kadar kalacaksın?
• Hani okumayı seviyordun?
• Niye gelmedin oynamaya?

      Fiillerin, fiilimsilerin anlamlarını soru yoluyla belirleyen zarflardır.

UYARI:

• Hangisi kardeşin? (soru zamiri)
• Hangi kitabı okudun? (soru sıfatı)
• Sınıfı nasıl buldun? (soru zarfı)

      Soru anlamlı sözcükler; zamir, sıfat ve zarf olabilir.

UYARI:

• Ne mücadeleydi, izlemeliydin! (Soru sıfatıdır. Cümleye abartı anlamı katmıştır.)
• Ne aldın? (soru zamiri)
• Ne didinip çalışıyorsun? (soru zarfı)

      “Ne” sözcüğü soru sıfatı, soru zamiri, soru zamiri olabilir.

The post ZARFLAR first appeared on Yazı Dünyası.